Strona główna   Kontakt    Dojazd   Mapa strony        

 

Archiwum Państwowe w Warszawie Oddział w Mławie

Adres: ul. Narutowicza 3
06-500 Mława
Kierownik: Monika Kowzon-Świtalska
Telefon/Fax: 23 654 33 09; 23 655 23 61
e-mail: apw.mlawa@warszawa.ap.gov.pl
Pracownia naukowa: od poniedziałku do piątku w godz. 9.00 - 15.00
Przyjęcia klientów: od poniedziałku do piątku w godz. 9.00 - 15.00




Budynek archiwum, które zostalo powołane w 1950 r. położony jest w centrum miasta przy ul. Narutowicza 3 - kilkadziesiąt metrów od ratusza. Zamieszczony obok plan pozwoli Państwu trafić do naszego biura.



Historia oddziału

Oddział mławski archiwum powołany został 21 lipca 1950 roku jako oddział powiatowy Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Terytorialny zasięg działania objął powiaty ciechanowski, mławski i przasnyski. Na siedzibę przeznaczono poniemiecki barak przy ulicy Narutowicza 1. Rozpoczęcie działalności nastąpiło z dniem 15 listopada roku 1950. Gromadzone w pierwszym etapie działalności materiały źródłowe pochodziły z XIX i XX wieku, których wytwórcą były urzędy, sądy, banki, organizacje społeczne, polityczne i zawodowe oraz fabryki i przedsiębiorstwa.
W roku 1952 oddział przejęty zostaje przez powołane wówczas Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Warszawie pod zmienioną już nazwą Powiatowe Archiwum Państwowe w Mławie.

Pierwsza zmiana terytorialnego zasięgu działania nastąpiła w roku 1956, kiedy przyłączono powołany wtedy powiat żuromiński.
Na początku lat sześćdziesiątych istotnej zmianie uległa sytuacja lokalowa wskutek pozyskania części pomieszczeń w budynku dawnego więzienia na ulicy Narutowicza 3, znajdujących się na jego poddaszu.
Kolejne poszerzenie terenu działania o powiat makowsko-mazowiecki miało miejsce w roku 1966.
Bardzo istotne zmiany organizacyjne i terytorialnego zakresu działania nastąpiły w roku 1976. Przekształcono nazwę oddziału na Archiwum Państwowe m.st. Warszawy Oddział w Mławie. Obszar działania objął południową część utworzonego w 1975 roku b. województwa ciechanowskiego, tzn. b. powiaty ciechanowski, mławski, płoński, pułtuski poza miastem i gminą Pułtusk oraz miasto Mława. Przekazano do oddziałów APW w Działdowie i Pułtusku około 50% zasobu.

Budynek archiwum mlawskiego

rok 1994 - wpisanie budynku do rejestru zabytków.

Ogromne znaczenie dla sytuacji lokalowej miało przekazanie w roku 1991 decyzją Rady Miasta Mławy całego budynku powięziennego dla archiwum. Stworzyło bowiem możliwości podjęcia dziesięć lat później remontu kapitalnego i adaptacji do potrzeb placówki archiwalnej.
Likwidacja w roku 1997 oddziału działdowskiego APW, spowodowała przekazanie do Mławy zarówno zasobu jak również terenu działania. Ukształtował się wówczas obowiązujący dotąd zasięg terytorialnego działania na obszar całego b. województwa ciechanowskiego z wyjątkiem miasta i gminy Pułtusk. Po likwidacji województwa i przywróceniu powiatów z dniem 1 stycznia 1999 roku są to powiaty: ciechanowski, działdowski, mławski, płoński i żuromiński.

Zasób oddziału

Zasób oddziału składa się z 1034 zespołów archiwalnych, 202491 j.a. i 1889,83 mb. (stan na koniec czerwca 2010 r.) wytworzonych w XVIII - XXI wieku na obszarze powiatów ciechanowskiego, działdowskiego, mławskiego, płońskiego i żuromińskiego. W szczególności zasób oddziału tworzą:
  • akta administracji ogólnej i specjalnej zarówno państwowej jak samorządowej
  • akta sądowe i instytucji wymiaru sprawiedliwości
  • akta metrykalne i stanu cywilnego
  • akta instytucji i organizacji społecznych kulturalnych i zawodowych
  • akta przedsiębiorstw i administracji gospodarczej
  • akta miast i cechów
  • materiały geodezyjno-kartograficzne
  • dokumentacja techniczna
  • mikrofilmy 
Pod względem zawartości źródłowej, jednymi z bogatszych i cenniejszych materiałów są akta urzędów administracji ogólnej i specjalnej różnego szczebla, od gromadzkiego do wojewódzkiego. Dokumentują rozwój życia społecznego, politycznego, gospodarczego, oświatowego i kulturalnego na obszarze tej części Północnego Mazowsza. Na wyróżnienie w tej grupie zasługują akta zespołu Urząd Powiatowy Mławski z lat 1868-1914, a więc wytworzone przez carską administrację zaborczą. Podkreślają ponadto nadgraniczny charakter powiatu mławskiego. Poza tym zachowało się niewiele akt urzędów z okresu zaborów dotyczących tego regionu. Bogate pod względem treściowym są zespoły starostw powiatowych oraz wydziałów i rad powiatowych z lat 1945-1950 w Mławie i Ciechanowie. Pomimo stosunkowo niskiego stanu zachowania, prezentują obraz walki o władzę i jej utrwalenie w początkowym okresie "polski ludowej".
Kolejne rozdziały historii PRL znajdują się w aktach prezydiów rad narodowych, a następnie urzędów i rad narodowych wszystkich szczebli. Dzieje województwa ciechanowskiego zawarte są w aktach Urzędu Wojewódzkiego w Ciechanowie oraz Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ciechanowie z lat 1975-98.

Oddział posiada bogate zbiory akt sądowych i instytucji wymiaru sprawiedliwości, pośród których szczególnym bogactwem informacji do badania stosunków społecznych i gospodarczych w mieście i na wsi, wyróżniają się akta notarialne z lat 1810-1952 i hipoteczne z lat 1797 - 1974. W szczególności odzwierciedlają procesy przekształcania własności ziemskiej i kształtowania stosunków kapitalistycznych w gospodarce na obszarze powiatów ciechanowskiego, mławskiego, działdowskiego i żuromińskiego.
Ponad sto zespołów liczą akta metrykalne i stanu cywilnego kilku wyznań z powiatów ciechanowskiego, działdowskiego, mławskiego, płońskiego, przasnyskiego i zuromińskiego z lat 1808-1900. Uzupełnienie stanowią sumariusze metryk z lat 1660-1808, sporządzone w latach 1854/55, występujące w 20 parafiach powiatów mławskiego i żuromińskietgo.

Pracownia naukowa

mławskiego odziału APW

W grupie akt instytucji i organizacji na szczególne wyróżnienie zasługuje zespół Komendy Obwodu Mławskiego ZWZ i AK z lat 1941- 1944 obrazujący organizację i działalność zbrojnego podziemia podczas II Wojny Światowej.
Szczątkowo zachowały się akta miast i cechów liczące około 1400 ja. z lat 1821-1950. Akta miejskie dotyczą miast: Ciechanowa, Działdowa, Mławy i Żuromina, a cechy Działdowa, Mławy i Żuromina.
Materiały geodezyjno-kartograficzne pochodzą z lat 1842 - 1974 i składają się z planów, map i operatów technicznych. Zostały wytworzone przez kilka różnych urzędów i instytucji agrarnych i dotyczą przebudowy ustroju rolnego w drodze parcelacji majątków, scalenia gruntów i likwidacji serwitutów.
Dokumentacja techniczna występuje głównie w aktach wydziałów budownictwa, urbanistyki i architektury Prezydiów Powiatowych Rad Narodowych w Mławie, Ciechanowie, Żurominie i Działdowie oraz w zespole Akta miasta Mławy, referat techniczny Zarządu Miejskiego z lat 1920-1939.
Zmikrofilmowano dotychczas tylko księgi stanu cywilnego obejmujące akta urodzin, małżeństw i zgonów z lat 1808-1865 powiatów ciechanowskiego, mławskiego i żuromińskiego.

Poza wymienionymi powyżej grupami dokumentacji, zasób oddziału uzupełniają: akta zakładów i przedsiębiorstw, spółdzielni i związków spółdzielczych, związków zawodowych, partii politycznych, organizacji młodzieżowych, banków i instytucji finansowych oraz szkół.

Uwaga! Poszukując dokumentów mogą Państwo skorzystać z naszego informatora a także z internetowej ogólnopolskiej bazy danych zespołów archiwalnych SEZAM.


Informator o zasobie oddziału



Formularze dla archiwistów zakładowych, przeka-zujących akta do Archiwum lub występujących o zgodę na brakowanie dokumentacji niearchiwalnej do pobrania tutaj.

Aktualny zasięg działania Oddziału w Mławie to miasta: Ciechanów, Działdowo, Lidzbark, Mława, Płońsk, Raciąż oraz gminy: Baboszewo, Bieżuń, Ciechanów, Czernice Borowe, Działdowo, Dzierzążnia, Dzierzgowo, Glinojeck, Gołymin-Ośrodek, Grudusk, Iłowo-Osada, Joniec, Krasne, Kuczbork-Osada, Lidzbark, Lipowiec Kościelny, Lubowidz, Lutocin, Naruszewo, Nowe Miasto, Ojrzeń, Opinogóra Górna, Płońsk, Płośnica, Raciąż, Radzanów, Regimin, Rybno, Siemiątkowo Koziebrodzkie, Sochocin, Sońsk, Strzegowo, Stupsk, Szreńsk, Szydłowo, Wieczfnia Kościelna, Załuski, Wiśniewo, Żuromin.